کتاب سمفونی مردگان

سمفونی مردگان
عباس معروفی

سمفونی مردگان اثر عباس معروفی، کتابیست شاهکار و از ماندگارترین کتاب های ادبیات ایران است.
این کتاب در سال ۲۰۰۱، برنده جایزه بنیاد انتشارات ادبی فلسفی سورکامپ شده است. همچنین هفته نامه دی ولت سویس در مورد رمان سمفونی مردگان گفته است:
قبل از هر چیز باید گفت که سمفونی مردگان یک شاهکار است.

در قسمتی از پشت جلد این رمان آمده است:
سمفونی مردگان رمان بسیار ستوده شده عباس معروفی، حکایت شوربختی مردمانی است که مرگی مدام را بر دوش می کشند و در جنون ادامه می یابند، در وصف این رمان بسیار نوشته اند و بسیار خواهند نوشت.
شخصیت اصلی داستان سمفونی مردگان آیدین است. یک پسر روشنفکر، شاعر، بسیار فعال و رادیکال که در یک خانواده به شدت سنتی و پدرسالار زندگی می کند. آیدین خواهر دو قلویی هم دارد بنام آوا که او هم عملکرد متفاوتی با خانواده سنتی اش دارد.

اگرچه تواناست و مشتاق به درس، منتظر خواستگار می‌ماند و وقتی خواستگار مناسب، آبادانی که مرفه و درس‌خوانده‌است و در شرکت نفت کار می‌کند، سر می‌رسد با مخالفت پدر مواجه می‌شود و حتی زمانی که با بی‌میلی و بدون حضور پدر عروسی‌اش را می‌گیرند، بعد از چند سال خود را به علتی نامعلوم در مقابل چشمان فرزندش به آتش می‌کشد. گویی هیچ‌یک از اعضای این خانواده نمی‌تواند سرانجام خوشی داشته باشد.

یوسف فرزند اول که بخاطر سقوطش از ارتفاع، معلول شده و تمام توانایی مغزی و جسمی اش از بین رفته و اورهان پسر کوچکتر از آیدین.
اورهان نور چشمی پدر است، مثل او سنتی و همراه و فعال مانند پدر در کسب و کار و از درون در حال حسادت به آیدین.
در این میان، جابر، پدر آیدین بخاطر تفکر سنتی و همچنین یاوه گویی های افراد عامی از شعر گفتن و کتاب خواندن او هراس داردو او را از همه این کارها و شعر گفتن ها منع می کند و حتی کار را به جایی می رساند که کتاب ها و حتی اتاقش را می سوزاند و عقیده دارد این ها فتنه و اسباب شیطانند.
مادر شیفته پسرش است و نگران او. نگران آیدینی که حتی با این وضعیت باز هم مورد حسادت اورهان است، در نهایت فشار روانی روی آیدین زیاد می شود و…
داستان شعر گفتن آیدین و رفتار جابر با او تنها قسمتی از کتاب سمفونی مردگان است. این کتاب داستان های مختلفی را شامل می شود که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

برادرکشی
فروپاشی خانواده
عشق
تاثیر مذهب
و…
در قسمت دیگری از پشت جلد کتاب آمده است:
کدام یک از ما آیدینی پیش رو نداشته است، روح هنرمندی که به کسوت سوجی دیوانه اش در آورده ایم، به قتلگاهش برده ایم و با این همه او را جسته ایم و تنها و تنها در ذهن او زنده مانده ایم. کدام یک از ما؟

اگر میخواهید تلفیق سنت و مدرنیته و تاثیر این معجون را بر خانواده های سنتی و با بضاعت مختصر درک، ازدیاد تعصب و خشم نهفته در وجود خیلی از آدمیان و حتی خودمان بفهمیم.
اگر میخواهیم دچار قتل خیلی از آیدینهای کنارمان نشویم، این کتاب رابخوانیم و درد برخواسته از بطن جامعه خود را از قدیم تا به امروز مزه مزه کنیم.

آگاه شدن هزینه دارد و درد، و گاه رنج کشیدن از فهم بالا تاوان این آگاهی است.
تاج افتخار زمانی بر سر بشر است که بخواند و بفهمد و بداند، حتی به قیمت رنج کشیدن.

آیدینی که شب ها کتاب می خواند و آنقدر می خواند که وقتی می گفتند برای چه می خوانی جواب می داد:

برای این که خودم را پیدا کنم.

پیدا کردن خود از هزار توی ندانستن ها و جهل ها لذت عمیقی بر کامتان می نشاند.

باشد که با دانش و استفاده بجا از دانستن و آگاهی کامتان شیرین باشد.

به قلم مریم مهرآئین

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *